sobota, 15 kwietnia 2017

Jak przedsionek Nieba

Przez lata nie wiedziałam nawet, że to miejsce istnieje. Potem, gdy zobaczyłam je pierwszy raz, powiedziano mi, że z reguły jest niedostępne. W tym roku była tam już dwukrotnie. I pójdę znów.

Jest jak przedsionek Nieba.


Kaplica w lubelskim seminarium duchownym z ikonostasem Jerzego Nowosielskiego.

Pisze o niej Krystyna Czerni w książce, którą mam przed sobą, i która - jak to się zdarza czasem wydawnictwom nieprzeznaczonym do sprzedaży - w postaci drukowanej szybko zyskała status białego kruka.  "Jerzy Nowosielski w Lublinie", Teka Lubelska nr 5.

Kolor i świetlistość. "Barwy Nowosielskiego są wyrafinowane, nie do podrobienia" - pisze Krystyna Czerni. "Nowosielski – stosując szeroką paletę nasyconych barw – wybrał oryginalną, nietypową gamę kolorystyczną, zbliżoną do manierystycznych płócien Veronesego: kadmową czerwień, złamane róże i seledyny, błękity, szmaragdy i oranże; całość pokryta lekką mgiełką, jakby przesrebrzona. W  rezultacie  – jednolita płaszczyzna przegrody zdaje się przypominać wzorzysty, pastelowy gobelin. Dodatkowy zabieg modelunku niewyraźnych, jakby lekko zamazanych twarzy postaci buduje wrażenie efemeryczności, ulotności i prześwietlenia. Cały ikonostas tworzy niezwykle harmonijną, wizualną całość, gdzie barwne, kontrapunktowo rozłożone akcenty orkiestrują całą powierzchnię. Rytm malarskiej płaszczyzny wyznaczają dominujące akcenty charakterystycznej kadmowej czerwieni oraz nimby w wyraźnych gorących kolorach – od złotych żółcieni do głębokiego cynobru. Elementy tła pokryte smugami drżących promieni tworzą efekt przymglonej aury, malachitowe łąki każą myśleć o „niebiańskich połoninach”


Po obu stronach carskich wrót ikony namiestne Matki Boskiej i Chrystusa. Na lewych wrotach diakońskich - Dobry Łotr. „To jest właśnie dobry łotr. Ten, który umierał na krzyżu po prawej stronie Chrystusa, i  który przez samego Chrystusa był wprowadzony do raju. Ja wolę jego od wszystkich innych postaci, które tradycja proponuje na to miejsce. Bo w naszej sytuacji egzystencjalnej, przeżywania dramatu wiary, wydaje mi się właściwie najważniejszą postacią. Bo ja sam jestem taki sam."




Carskie wrota to czterej ewangeliści, z których tylko Św. Jan jest możliwy do identyfikacji. Przedstawiony inaczej niż pozostali, wyraźnie wyróżniony przez artystę.


U szczytu zaś - Zwiastowanie z archaniołem o czerwonych skrzydłach!


Druga kondygnacja z Wielką Deesis - modlitwą wstawienniczą Matki Boskiej i św. Jana Chrzciciela, z Chrystusem Pantokratorem w centrum.



Ikonostas powstał w 1988 roku. Jakaż szkoda, że wcześniejszy o wiele lat projekt polichromii dla kościoła akademickiego KUL został odrzucony. "Świadomość, że właśnie na tych ziemiach  – w  sąsiedztwie wspaniałego pomnika kultury jagiellońskiej: kaplicy Zamku lubelskiego  – nie pozwolono Nowosielskiemu zrealizować swej natchnionej wizji, zaprzepaszczając tym samym szansę na powstanie arcydzieła, budzi uzasadniony smutek." 


Krzyż nad ikonostasem i malowidła w prezbiterium są naśladownictwem Nowosielskiego. Różnicę, cóż... widać.

___________________

Wszystkie cytaty za:
Teka Lubelska 5. Krystyna Czerni "Jerzy Nowosielski w Lublinie"  PDF dostępny tu https://tekalubelska.collegiumartium.org/
Informacja licencyjna: Oile nie zaznaczono inaczej (por. opisy ilustracji), publikacja jest dostępną na licencji CreativeO Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska (CCBY-NC-ND 3.0 PL). Pewne prawa zastrzeżone na rzecz autora. Zezwala się na wykorzystanie publikacji zgodnie z licencją – pod warunkiem zachowania niniejszej informacji licencyjnej oraz wskazania autora jako właściciela praw do tekstu. Treść licencji jest dostępna na stronie http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/pl/

Wieczór z Nowosielskim

We Wrocławiu

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz